Regülasyon
AB Dijital Ürün Pasaportu Mevzuatı: Neresi Yasa, Neresi Hâlâ Plan? (Ekim 2026)
Dijital Ürün Pasaportu sunumlardan yasa metinlerine geçti: merkezi kayıt sistemi açıldı, çelik için ilk ürün kuralları yazılıyor, yapı malzemelerinin CPR altında kendi pasaportu var. Bir doğrulayıcının gözüyle neyin bağlayıcı, neyin gösterge niteliğinde olduğu ve şimdi ne hazırlanmalı.
İpek Göktaş Kalkan
23 Ekim 2026 · 10 dk okuma

Temmuzda Dijital Ürün Pasaportu nedir diye yazmış, konunun teknoloji sorunu olmadan önce veri sorunu olduğunu anlatmıştım. O yazıdan bu yana DPP teorik bir başlık olmaktan çıktı. AB’nin merkezi DPP kayıt sistemi Temmuz 2026’da açıldı, Komisyon demir-çelik dosyasını masaya koydu, Yapı Malzemeleri Tüzüğü kendi pasaport sürecini başlattı. Bu yazı bir sonraki adım: “DPP nedir” değil, “mevzuat tam olarak ne diyor ve hangi bölümü bugünden bağlayıcı”.
Baştan sona tek bir disipline sadık kalmaya çalıştım. Verdiğim her tarih için kaynağının ne olduğunu söylüyorum: AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanmış bir tüzük mü, Komisyon’un açıkça “gösterge niteliğinde” dediği bir plan mı, yoksa ikincil bir yorum mu. Doğrulama işinde bu ayrım işin kendisidir; internette DPP hakkında yazılanlar ise üçünü sürekli birbirine karıştırıyor.
Tek çerçeve, birden fazla pasaport
“DPP mevzuatı” ifadesi biraz yanıltıcı, çünkü ortada tek bir tüzük yok. Pasaport, birkaç AB yasasının ortak kullandığı bir araç.
Ana çerçeve, 18 Temmuz 2024’ten beri yürürlükte olan Sürdürülebilir Ürünler için Ekotasarım Tüzüğü, (AB) 2024/1781, kısaca ESPR. ESPR bir çerçeve tüzük: pasaportun ne olduğunu, kimin tutacağını, erişimin nasıl işleyeceğini tanımlıyor ama kendi başına hiçbir ürüne pasaport zorunluluğu getirmiyor. Zorunluluk, ürün grubu ürün grubu, Komisyon’un sonradan kabul ettiği ikincil düzenlemelerle (delegated act) geliyor. Her ikincil düzenleme o grup için veri alanlarını, veri taşıyıcısını, erişim haklarını ve uygulama tarihini belirliyor; tüzük de bu uygulama tarihinin, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden en az 18 ay sonra olmasını şart koşuyor.
ESPR’nin yanında birkaç sektör yasasının kendi pasaport hükmü var. Kesin tarihi olan tek örnek Batarya Tüzüğü (AB) 2023/1542: 2 kWh üzerindeki elektrikli araç, hafif ulaşım ve endüstriyel bataryalar için batarya pasaportu 18 Şubat 2027’de zorunlu oluyor. Yeni Yapı Malzemeleri Tüzüğü (AB) 2024/3110’un ayrı bir yapı malzemesi pasaportu var, aşağıda ona döneceğim. Oyuncak Güvenliği Tüzüğü (AB) 2025/2509 ve ambalaj tüzüğü de pasaporta atıf yapıyor; Komisyon’un DPP sayfası deterjanları da aynı gruba koyuyor.
Dolayısıyla bir tedarikçi ya da yazılım satıcısı “DPP 2027’den itibaren zorunlu” dediğinde doğru karşılık şu: hangi ürün için, hangi düzenleme altında?
Ekim 2026 itibarıyla gerçekten ne oldu
Bu bölümü iki kez okumaya değer, çünkü “duyuruldu” ile “kabul edildi” arasındaki mesafe geniş.
Komisyon ilk ESPR Çalışma Planı’nı 16 Nisan 2025’te COM(2025) 187 olarak kabul etti. Plan 2025–2030 için öncelikli grupları saydı: çelik ve alüminyum, giyim odaklı tekstil, mobilya, lastik ve yatak; ayrıca onarılabilirlik ile elektrikli ekipmanda geri dönüştürülmüş içerik ve geri dönüştürülebilirlik için yatay tedbirler. Ürüne özel ikincil düzenlemeler için Komisyon’un gösterge takvimi şöyle: demir-çelik 2026, tekstil, lastik ve alüminyum 2027, mobilya 2028, yatak ve bilişim ürünleri 2029; enerjiyle ilgili ürünler 2026–2029 arasında kendi takvimlerinde. Komisyon bu tarihleri kendisi “gösterge niteliğinde” diye etiketliyor ve kayabileceğini söylüyor. Bu yazıyı yazdığım tarihte tespit edebildiğim kadarıyla ESPR altında henüz hiçbir ürün grubu ikincil düzenlemesi Resmî Gazete’de yayımlanmış değil.
Altyapı ise gerçek. ESPR merkezi DPP kayıt sisteminin 19 Temmuz 2026’ya kadar işler hale gelmesini şart koşuyordu; Komisyon sistemin temmuzdan beri canlı olduğunu bildiriyor. Kayıt sisteminin ne olup ne olmadığını anlamak önemli. Bu bir dizin: her ürünün benzersiz tanımlayıcısını, pasaport verisinin tutulduğu yere bağlıyor. Ürün verisini kendisi tutmuyor. Bir ikincil düzenleme uygulamaya girdiğinde buraya kayıt, ürünü tek pazara sunmanın koşulu oluyor; gümrük idareleri ithal malı serbest dolaşıma bırakmadan önce kaydı sorgulayabilecek. Komisyon gümrük bağlantısını 2029 civarında bekliyor. Buna paralel olarak Komisyon Temmuz 2026’da altı DPP standardı için bir uygulama kararı kabul etti, iki standart daha kasım için planlı; pasaportları barındıracak ve zorunlu yedekleri tutacak DPP hizmet sağlayıcıları için ikincil düzenleme ise 2027’ye not edilmiş durumda.
Türk ihracatçıları en çok ilgilendiren grup olan demir-çelik için Komisyon 19 Mayıs 2026’da bir görüş çağrısı yayımladı; çağrı 12 Ağustos 2026’ya kadar açık kaldı. Değerlendirilen seçenekler arasında karbon ayak izi, geri dönüştürülmüş içerik ve geri dönüşümü zorlaştıran maddelerin zorunlu beyanı, karbon ayak izine dayalı performans sınıfları ve asgari eşikler, AB içinde ve dışında tüm tedarik zinciri aktörleri için pasaport yükümlülüğü var. Gösterge kabul tarihi hâlâ 2026’nın son çeyreği. Bu tarih tutsa bile 18 ay kuralı nedeniyle çelik için gerçekçi en erken uygulama 2028.
Pasaportu kim sağlayacak, erişim nasıl işleyecek
ESPR yükümlülüğü ürünü AB pazarına sunana veriyor. AB dışındaki bir ihracatçı için bu, hukuken ithalatçı, yetkili temsilci ya da çevrimiçi satışta pazar yeri demek. Ama pratikte hiçbiri üreticinin verisi olmadan pasaport kuramaz. Avrupa’ya çelik, alüminyum ya da tekstil satıyorsanız, formda hangi isim yazarsa yazsın talep sizin masanıza gelecek.
Erişim katmanlı. Tüketiciler, ikincil düzenlemenin kamuya açık kıldığı bilgiye ücretsiz ve anonim erişiyor. Tamirciler ve geri dönüşümcüler, düzenleme gerektirdiğinde malzeme bileşimi ya da sökme talimatı gibi teknik veriye ulaşabiliyor. Ekonomik aktörler ve piyasa gözetim otoriteleri ayrıntılı katmana kayıt sistemi üzerinden geçiyor. Kişisel veri varsayılan olarak pasaportta tutulmuyor. Üretici için asıl sonuç şu: her veri alanı için bir sınıflandırma gerekecek: kamu, değer zinciri, yalnızca otoriteler. Bu karar yazılımın değil, ürün sahibinin.
Yapı malzemeleri: kendi pasaportları var
Yapı malzemeleri ayrı bir bölümü hak ediyor, çünkü ESPR takvimini izlemiyorlar.
Yenilenen Yapı Malzemeleri Tüzüğü (AB) 2024/3110, 7 Ocak 2025’te yürürlüğe girdi ve 8 Ocak 2026’dan itibaren uygulanıyor. Kendi yapı malzemesi pasaport sistemini kuruyor. Madde 22(7) uyarınca üreticiler pasaportu bu sistem üzerinden sunacak; Madde 75(1) sistemi ve zamanlamasını belirleyen bir ikincil düzenlemeye yetki veriyor; pasaport o düzenlemenin yürürlüğe girmesinden 18 ay sonra zorunlu oluyor. Komisyon’un DPP takviminde yapı malzemeleri düzenlemesi 2027’nin ikinci çeyreğinde görünüyor, yine gösterge niteliğinde. CPR ile ESPR’nin çakıştığı yerde CPR hükümleri geçerli; yapısal çelik gibi iki tarafta da durabilecek ürünler için bu önemli.
EPD dünyası işin içine içerik kısmında giriyor. Yapı malzemesi pasaportu, Performans ve Uygunluk Beyanı’nı (DoPC), kullanım talimatlarını ve güvenlik bilgisini taşıyacak. DoPC, Performans Beyanı’nın halefi; Madde 15(2)’ye göre çevresel performans EN 15804 göstergeleriyle beyan ediliyor. CPR bu göstergeleri kademeli devreye alıyor: önce iklim değişikliği göstergesi, ardından daha geniş gösterge seti on yılın ilerleyen yıllarında iki adımda. İkincil kaynaklar bu adımları 2030 ve 2032’ye yerleştiriyor; kendi ürün aileniz için plan yapmadan önce CPR Ek II’ye bakın. Asıl kritik nokta şu: yükümlülükler bir ürün ailesi için ancak o ailenin yenilenmiş uyumlaştırılmış standardı Resmî Gazete’de atıflandığında devreye giriyor. Çoğu aile için bu henüz olmadı. Yani bugün EN 15804+A2 EPD yayımlayan bir üretici yasal gerekliliğin gerisinde değil, önünde.
Gözden kaçan bir ayrıntı: CPR altında DoPC’deki çevresel beyan, yeni değerlendirme sistemi kapsamında onaylanmış bir kuruluşun üçüncü taraf değerlendirmesine tabi. Bu, ISO 14025 EPD doğrulamasından farklı bir hukuki yol. Veri ve yöntem aynı EN 15804; imzayı atan kişi aynı olmak zorunda değil.
EPD ve LCA verisi nereye oturuyor, nereye oturmuyor
DPP bir kap. İçindeki çevresel alanların bir yerden gelmesi gerekiyor ve çoğu ürün grubu için Komisyon’un dili, karbon ayak izi, geri dönüştürülmüş içerik, endişe verici maddeler, doğrudan yaşam döngüsü verisine işaret ediyor. Bir EN 15804+A2 EPD’si modül bazında GWP’yi, kaynak kullanımını, atık akışlarını ve içerik beyanında malzeme bileşimini zaten tutuyor. Doğrulanmış EPD’si olan üreticinin elinde doğrulanmış yük var; eksik olan dijital ambalaj.
Ama EPD’nin kendiliğinden vermediği üç şey konusunda net olmak istiyorum.
Birincisi ayrıntı düzeyi. EPD genellikle bir ürün ya da ailesi için birim başına beyan edilen bir ortalama. Pasaport ise pazardaki ürüne bağlı, gerekirse parti ya da seri numarası düzeyine kadar. Rulo başına karbon ayak izi taşıması gereken bir çelik pasaportu, belgelenmiş bir tahsis adımı olmadan tesis geneli EPD ortalamasıyla doldurulamaz.
İkincisi yöntem. Çelik ikincil düzenlemesinin sonunda isteyeceği karbon ayak izi o düzenlemede tanımlanacak. EN 15804 ile, Ürün Çevresel Ayak İzi (PEF) yöntemiyle ya da sektöre özel kurallarla hizalanabilir; görüş çağrısı bunu sabitlemedi. Envanter verisi etki değerlendirmesinden ayrı tutulmuş, temiz kurulmuş bir LCA modeli yeni yönteme göre birkaç günde yeniden koşulur. Tek bir sonuç etrafına kurulmuş olan koşulamaz.
Üçüncüsü ömür. EPD’ler beş yıl geçerli. Pasaportlar ürünü ömrü boyunca izliyor; kayıt sistemi, üretici ortadan kalksa bile erişilebilir kalması gereken bir pasaporta bağlanıyor, hizmet sağlayıcılar ve yedekler bu yüzden var. Sürüm takibi ve geçerlilik uyarıları ev işi değil, uyumluluk özelliği haline geliyor.
SKDM için zaten gerçek gömülü emisyon verisi topluyorsanız sıfırdan başlamıyorsunuz: üretim, enerji ve öncü madde verisi LCA envanteriyle büyük ölçüde örtüşüyor. Yöntemler yine de aynı değil; hangi düzenleme uygulanacaksa onun sınır ve tahsis kurallarına bakmadan SKDM rakamlarını pasaporta hazır karbon ayak izi olarak sunmam.
Önümüzdeki on iki ayda ne yapardım
Önce DPP yazılımı almazdım. Bir doğrulayıcının koltuğundan mantıklı sıra şöyle görünüyor.
Ürününüzü yasada bulun. ESPR öncelikli grubu mu, CPR kapsamında yapı malzemesi mi, batarya mı, yoksa henüz hiçbiri mi? Bu tek cevap saatinizi kuruyor. Çelik ve alüminyum ihracatçıları demir-çelik görüş çağrısını okumalı; yapı malzemesi üreticileri kendi ailelerinin uyumlaştırılmış standardını izlemeli.
Bir doğrulayıcıya göstermekten çekinmeyeceğiniz bir ürün veri envanteri kurun. Ürün başına malzeme bileşimi, geri dönüştürülmüş içerik ve endişe verici maddeler için tedarikçi beyanları, sayaçtan okunan enerji ve verim verisi, yazılı tahsis kuralları. EPD, SKDM raporu ve pasaportun hepsi aynı envanterden besleniyor.
Öncelikli ürünleriniz için LCA’yı rapor olarak değil model olarak kurun. Envanteri, arka plan veri setlerini ve etki yöntemini ayrı katmanlar olarak tutun; böylece yöntem değişikliği ya da yeni ürün varyantı yeni proje değil, yeniden koşma olur. Ticari olarak işe yaradığı yerde EPD olarak yayımlayıp doğrulatın.
Sahipliği belirleyin. Ürün kimliği için bir isim, çevresel veri için bir isim, tedarikçi beyanları için bir isim. Pasaportlar, bölümler arası tutarsızlığı her denetimden daha hızlı açığa çıkarır.
Ancak ondan sonra veri taşıyıcılarına, hizmet sağlayıcılara ve veriyi seri hale getirecek yazılıma bakın. O katmanı zaten ikincil düzenlemeler ve bu yıl hâlâ tamamlanmakta olan standartlar şekillendirecek.
Sık sorulan sorular
Dijital Ürün Pasaportu bugün zorunlu mu?
Yalnızca bataryalar için, Batarya Tüzüğü uyarınca 18 Şubat 2027’den itibaren. ESPR altında henüz hiçbir ürün grubu pasaport taşımak zorunda değil; bunun için ürüne özel bir ikincil düzenleme gerekiyor ve ilki olan demir-çelik düzenlemesi Ekim 2026 itibarıyla hâlâ taslak aşamasında. Yapı malzemeleri CPR altında, ilgili ikincil düzenlemeden 18 ay sonra kendi pasaportlarını alacak.
DPP, EPD’nin yerine geçiyor mu?
Hayır. Pasaport kap; EPD ise onu besleyebilecek doğrulanmış çevresel veri kaynaklarından biri. Yapı malzemeleri için CPR çevresel beyanda açıkça EN 15804 göstergelerini kullanıyor. Değişebilecek olan, imzayı atan: CPR altında DoPC yolu ISO 14025 doğrulayıcıları yerine onaylanmış kuruluşları kullanıyor.
DPP, AB dışındaki üreticilere uygulanıyor mu?
Ürüne uygulanıyor. Ürünü AB pazarına sunan kimse pasaportun varlığından o sorumlu, ama veri üreticiden gelmek zorunda. Gümrük kayıt sistemine bağlandığında, bu 2029 civarında bekleniyor, aktif pasaportu olmayan ithal ürün serbest dolaşıma bırakılmayacak.
AB’ye çelik ihraç ediyoruz ve zaten SKDM bildirimi yapıyoruz. DPP’ye hazır mıyız?
Kısmen. Üretim ve enerji veriniz pasaporttaki karbon ayak izi alanının ihtiyacıyla örtüşüyor, ama pasaport için hesaplama yöntemi demir-çelik ikincil düzenlemesinde belirlenecek ve SKDM’nin gömülü emisyon kurallarından farklı olabilir. Yalnızca SKDM sonucunu değil, altındaki veriyi saklayın.
Bu yazıda kullanılan kaynaklar: (AB) 2024/1781 sayılı Tüzük (ESPR); Komisyon’un 16 Nisan 2025 tarihli COM(2025) 187 Çalışma Planı; Avrupa Komisyonu’nun Dijital Ürün Pasaportu sayfaları ve SSS’si, demir-çelik sayfası dâhil; demir-çelik ürünleri için ekotasarım gereklilikleri görüş çağrısı (19 Mayıs–12 Ağustos 2026); (AB) 2024/3110 sayılı Tüzük (CPR) ve Construction Products Europe üretici rehberi; (AB) 2023/1542 sayılı Tüzük (bataryalar). Gösterge niteliğindeki tarihler Komisyon’un kendi tarihleridir ve değişebilir; CPR çevresel göstergelerinin ilk adımdan sonraki kademe tarihleri ikincil özetlerden alınmıştır ve ürün aileniz için CPR Ek II’den kontrol edilmelidir.
EPDlogy olarak üreticiler için LCA modeli ve EPD dosyası hazırlıyor, başka firmaların EPD’lerini bağımsız doğrulayıcı olarak doğruluyoruz. Kendi hazırladığımız çalışmaları doğrulamıyoruz. Ürünlerinizin bu takvimde nerede durduğunu birlikte çıkarmak isterseniz iletişime geçin.
